جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
455
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
خود باز ذكرى از اين كوه به ميان نياورده و همچنين پيترودلاواله كه تقريبا از كنارش عبور كرده است . هانواى در 1744 راجع به آن نوشته كوه عظيم دماوند كه ايرانىها معتقدند كشتى نوح در آنجا به خاك نشسته است اولين كسى كه توفيق بالا رفتن بر قلهء آن را ايرانىها دربارهء دماوند مانند ارامنه در مورد آرارات همواره گفتهاند كه انسان فانى قادر به صعود بر آن نيست - احراز نموده مستر تامسن بوده است . در سال 1836 طبيعىدان فرانسوى اوكرالوى « 1 » تامسن را در موقع پائين آمدن از كوه ملاقات كرد و چند روز بعد خودش بر اين كوه بالا رفت و از آن پس هم قلهء دماوند را چندين نفر از اعضاى سفارتخانهها در تهران بالا رفتهاند . صعود بر دماوند خيلى دشوار و يا كارى خطرناك نيست اما بسيار خستهكننده است . دير زمانى بواسطهء اختلافنظرها راجع به سه ضلع عمودى و محاسبات ديگر مربوط به ارتفاع آنكه از جانب سياحان و دانشمندان متعدد وجود داشته ارتفاع دماوند را به تفاوت از 14500 تا 21500 پا اظهار داشتند . ژنرال شيندلر با اندازهگيرىهاى افقى و عمودى ارتفاع واقعى آن را 400 ، 19 پا تخمين زده است از قلهء كوه كه شامل دهانهاى انباشته از برف و يخ است افقى وسيع بالغ بر 000 ، 50 ميل مربع از هر جهت در هواى صاف و درخشان گسترده است . ذيلا شرح استك در سال 1881 راجع به اين كوه درج مىشود : « دهانه در حدود 200 يا رد قطر دارد و محيط آن حلقهاى از صخرهء زرد كه گوگرد تقريبا خالص است بوى زيانآورى از آن متصاعد مىباشد و سوراخ دهانه كاملا پر از برف است . از بالاى قله ، تهران و همچنين كوههاى قهرود كه در 160 ميلى جنوب آن واقع است ديده مىشود و از ميان بخار گرما كوير بزرگ را هم ميتوان ديد و در جهت شمالى نيز كشتزار خرم آبىنما در افق به نظر ميرسد و درياى خزر در ماوراى جنگلهاى مهآلود مازندران از كران تا كران امتداد دارد و در دو سمت
--> ( 1 ) - Aucher Eloy